Oorspronkelijk komt de schaats uit Noorwegen of Zwitserland, waar botten van rendieren of koeien dienst deden als onderstel. Deze beenderschaats werd in Nederland vervangen door een ijzeren schaats. Daarmee kon je in wintertijd een behoorlijke snelheid bereiken. Tot ver in de negentiende eeuw was schaatsen zelfs de snelste manier om je in Nederland te verplaatsen.

Het is daarom niet gek dat er bij vorst altijd wedstrijdjes werden gereden. In de negentiende eeuw organiseerden kroegbazen met een zaak aan het water wedstrijd na wedstrijd. Naast serieuze toernooien voor stevige knapen waren er wedstrijden 'voor spek en bonen'. Bij deze wedstrijden konden oudjes, armen en zwakke mensen tegen elkaar rijden, met voedsel als prijs. 'Voor spek en bonen' meedoen was vaak bittere ernst: ze konden het extra eten goed gebruiken!

De schaatscapriolen van oudjes en mensen met lichamelijk ongemak trokken veel publiek. Op een gegeven moment vond men dit (leed)vermaak niet zo netjes meer. Daarom kwam er een oplossing: jonge schaatsers reden tegen elkaar en wonnen een prijs voor iemand die niet zo goed ter been was. Dat was eigenlijk een vorm van armenzorg, die we ook op andere manieren in het schaatsen terugzien.

Zo konden minderbedeelden in tijden van vrieskou als baanveger aan de slag. De Warmondse IJsclub werd er op 10 januari 1891 zelfs voor opgericht: 'werkverschaffing aan werkeloozen door het werken aan geschikte ijsbanen' is een van de doelen van deze vereniging.