Sinds de nieuwe Grondwet van 1848 zaten er veel liberalen in het parlement, dat steeds meer te zeggen had. Deze rijke burgers zetten ze zich in voor de handel. Met nieuwe kanalen, spoorwegen en stoommachines ontstond er een heuse industrie. De economie groeide en een deel van de Nederlandse bevolking kreeg het beter. Nieuwe uitvindingen als de telefoon en de gloeilamp kwamen op de markt.

Dat het goed ging, was mede te danken aan de winst die in de Nederlandse koloniën werd gemaakt. De plaatselijke bevolking aldaar profiteerde er niet van. Integendeel. In Atjeh, in het noorden van Sumatra in het huidige Indonesië, vielen duizenden doden door de onderdrukking van de Nederlanders. Pas in 1863 werd de slavernij op de Antillen en in Suriname afgeschaft.

Ook in Nederland zelf was de welvaart ongelijk verdeeld. Om daar wat aan te doen werden vakbonden opgericht. Deze kwamen op voor de arbeiders, die zich soms voor een hongerloontje doodwerkten in de fabrieken. Er kwam een verbod op kinderarbeid (1874), daarna volgden andere sociale wetten. Ook de doodstraf werd afgeschaft (1870).

In de politiek stond de schoolstrijd centraal. Strenge protestanten en katholieken lieten van zich horen. Ze vroegen om hun eigen christelijke scholen, maar wilden dat de staat voor het christelijk onderwijs betaalde. Het leidde tot de oprichting van de eerste politieke partij: de protestantse Anti Revolutionaire Partij (ARP). Al gauw volgden andere groepen dat voorbeeld, waaronder de socialisten. Die wilden onder meer een algemeen stemrecht, maar dat zou nog jaren duren.