Door de economische en industriële ontwikkeling ontstond er in Nederland een grote arbeidersklasse. Ongeveer 70 procent van de beroepsbevolking was tussen 1870 en 1900 in deze sector werkzaam. Nederland profiteerde van de snelle industriële ontwikkeling in het Duitse Ruhrgebied. Rotterdam kon mede hierdoor uitgroeien tot de belangrijkste havenstad in Europa.

Van enige politieke invloed van deze arbeidersklasse was nauwelijks sprake. Ook de sociale omstandigheden waarin deze bevolkingsgroep moest leven waren slecht. Vooral in de snel groeiende steden werd het verschijnsel armoede steeds zichtbaarder. Van kerkelijke en particuliere zijde werd tegen de armoede wel wat gedaan, maar het armoedeprobleem werd steeds meer een sociaal en politiek probleem. In Amsterdam brak het ‘palingoproer’ uit dat bloedig werd neergeslagen door het leger. Er heerste een revolutionaire sfeer in Nederland, waardoor de regering in Den Haag ervoor koos om tegemoet te komen aan de eisen voor meer kiesrecht. In 1887 kwam er een grondwetsherziening waardoor mannen die voldeden aan ‘maatschappelijke welstand en geschiktheid’ mochten stemmen. In 1888 waren er verkiezingen waarbij het aantal kiezers was uitgebreid van 100.000 tot ongeveer 300.000. Er kwam een rechtse meerderheid in de Tweede Kamer. Ook Domela Niewenhuis werd als eerste socialist gekozen. Er kwam een verbod op kinderarbeid en een regeling voor arbeid door jeugdige personen en vrouwen.

In 1890 overleed koning Willem III. Prinses Wilhelmina was nog te jong om de troon te bestijgen. Haar moeder Emma nam het regentschap op zich. Emma, die koningin-moeder werd genoemd, heeft gedurende haar regentschap veel voor het koningshuis gedaan, dat door het optreden van koning Willem III in diskrediet was geraakt. Willem III had zich bij de Nederlandse bevolking niet geliefd gemaakt door zijn geringe belangstelling voor de noden van zijn onderdanen. Bovendien hield hij er vrijwel openlijk vriendinnen op na en leidde hij op kasteel Het Loo het leven van een grootgrondbezitter. Hij besteedde zijn tijd het liefst aan de jacht.

Koningin Emma legde met haar dochter Wilhelmina door het hele land werkbezoeken af, waardoor de populariteit van de Oranjes onder het gewone volk werd hersteld. Ook werd de verjaardag van Wilhelmina aangegrepen om op die dag een volksfeest te organiseren. Deze ‘koninginnedag’ wordt tot op de dag van vandaag in heel Nederland massaal en uitbundig gevierd.

Op 6 september 1898 werd op achttienjarige leeftijd Wilhelmina in de Nieuwe Kerk in Amsterdam ingehuldigd. In 1901 trouwde ze met de hertog Hendrik van Meckelenburg-Schwerin. Uit dit huwelijk werd prinses Juliana geboren. Gedurende Wilhelmina’s regeerperiode van vijftig jaar voltrokken zich in Nederland grote veranderingen. Vooral haar enorme wilskracht en doorzettingsvermogen tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben haar zeer geliefd gemaakt bij de Nederlandse bevolking.