Top of this document
Go directly to navigation
Go directly to page content

Economische crisis

Rapporteer deze inhoud als ongepast
1929 – 

In de jaren dertig voert de anti-revolutionaire minister-president Colijn een behoudende crisispolitiek. Pas in 1936 verlaat Nederland als laatste in de wereld de gouden standaard. Mede als gevolg hiervan lijdt ook Nederland zwaar onder de crisis.

Na de Eerste Wereldoorlog braken in veel Europese landen socialistische revoluties uit. In 1917 was dat al gebeurd in Rusland, waar de bolsjewieken met succes de macht hadden overgenomen. Ook in Nederland meende de socialistische SDAP dat de tijd rijp was voor een machtsovername door het proletariaat. Pieter Jelles Troeltra, de politiek leider van de SDAP, hield in de Tweede Kamer een vlammend betoog waarin hij de regering min of meer verzocht plaats te maken voor zijn SDAP. Hij verkeek zich echter op zijn achterban die hem massaal in de steek liet en de regering en de koningin bleef steunen. In 1920 trad Nederland toe tot de Volkenbond, de voorloper van de Verenigde Naties. De Volkenbond werd opgericht voor meer internationale samenwerking en om vrede en veiligheid in de wereld te bevorderen.
In 1922 werd een nieuwe grondwet van kracht waarin het algemeen kiesrecht van vrouwen was vastgelegd. Ook werd de mogelijkheid geopend de koloniën meer zelfbestuur te geven.

In 1929 werd de wereld opgeschrikt door de beurskrach op de aandelenbeurs in New York. Het gevolg was een wereldwijde ernstige economische crisis. Ook Nederland en Nederlands-Indië kregen het zwaar te verduren. Aanvankelijk dacht men, vanwege het toen geldende liberale economische idee, dat de crisis vanzelf zou overgaan en zou worden gevolgd door een sterke opleving. Door de gulden aan de gouden standaard gekoppeld te houden verergerde de crisis en zakte de export naar een dieptepunt. De gevolgen waren groot. In 1935 was 40 procent van de werkende bevolking in Nederland werkloos. Nederland verliet in 1936 pas - als laatste land in de wereld - de gouden standaard

Het interbellum, de periode tussen de twee wereldoorlogen, kende ook een ander gezicht; dat van de nieuwe mode, de nieuwe jazz, de film en de opkomst van de radio. Vanuit Amerika spoelden deze nieuwigheden over Europa. Kleding werd losser en informeler, met name voor vrouwen. In de nieuwe bioscopen draaiden films uit Hollywood en in de uitgaanscentra werd geswingd op jazz. De eerste radiouitzending in Nederland was in 1924. In dat jaar werd de Algemeene Vereeniging Radio Omroep (AVRO) opgericht. Deze omroep was niet aan een bepaalde politieke of kerkelijke stroming gekoppeld. Voor de sterk op de eigen identiteit gerichte Nederlandse samenleving was een ‘algemene omroep’ te algemeen. Dus volgde na de AVRO ook de Nederlandse Christelijke Radio Vereeniging (NCRV), de Katholieke Radio Omroep (KRO), de Vereeniging van Arbeiders Radio Amateurs (VARA) en tenslotte de Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep (VPRO). Al deze omroepen vullen tot op de dag van vandaag de ether in Nederland.

Op cultureel gebied waren het vooral de Nederlandse architecten Jacobus Johannes Pieter Oud en Gerrit Thomas Rietveld en de schilder Piet Mondriaan, die internationaal opvielen en bekendheid verwierven. Zij waren verbonden aan het in 1917 door Theo van Doesburg opgerichte tijdschrift ‘De Stijl’. De beginselen van De Stijl waren ondermeer het uitbannen van elke referentie tot ieder onderdeel van de waarneembare werkelijkheid. Met name Mondriaan heeft dit in zijn schilderijen tot de uiterste grens doorgevoerd. De invloed van De Stijl op de hedendaagse kunst is groot geweest. Het heeft niet alleen de architectuur, de schilderkunst en de beeldhouwkunst beïnvloed, maar ook dichters en schrijvers aangezet de universele harmonie, de wet die het heelal en de mens beheerst, zichtbaar te maken en tot uitdrukking te brengen.

In 1934 overleden kort na elkaar koningin-moeder Emma en prins Hendrik, de echtgenoot van koningin Wilhelmina. De enige dochter uit het huwelijk, prinses Juliana, trouwde in 1937 met de jonge Duitse prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Uit dit huwelijk werden vier dochters geboren, waarvan prinses Beatrix troonopvolgster werd.

Bijdragen 
Reacties

Voordat je reactie wordt geplaatst, vragen we je je aan te melden.
Velden met een * zijn verplicht.