Dit was in de periode meteen na de Eerste Wereldoorlog. Het concept van de Volkenbond kwam van de Amerikaanse president Woodrow Wilson. De mogendheden moesten meer met elkaar overleggen en zich bij problemen gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor een oplossing. Dat zou een nieuwe oorlog kunnen tegenhouden – was Wilsons idee.

De Europese mogendheden zagen er wel wat in, maar Wilson slaagde er niet in zijn eigen Congres te overtuigen. De Amerikanen traden dan ook niet toe. In de jaren dertig kwam de Volkenbond bij veel conflicten niet tot een oplossing. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog betekende dan ook het feitelijke einde van de organisatie. In 1946 viel definitief het doek over de Volkenbond.

Nederlands idealisme

Nederland doorstond de Eerste Wereldoorlog als neutrale 'toeschouwer' en trad meteen toe tot de Bond. In zijn promotieonderzoek Voor Volkenbond en vrede: Nederland en het streven naar een nieuwe wereldorde 1919-1946 uit 1999 beschrijft Remco van Diepen hoe Nederland hoopte de wereld opnieuw vorm te geven. Bij de NRC staat een uitgebreide recensie van het boek. In 2003 was Van Diepen te gast bij radioprogramma OVT, waar hij vertelde over de Volkenbond in de jaren twintig en dertig.

Hugo de Groot als voorbeeld

De Volkenbondsdag in 1937 toont hoe Nederlandse hoogwaardigheidsbekleders Nederland als natuurlijke hoeder van de idealen van de Volkenbond zagen. In toespraken koppelden ze de Nederlandse historie via Hugo de Groot aan de idealen van de Volkenbond. Dat zie je in deze film:

Spot

Ondanks het Nederlandse enthousiasme en idealisme, leefde er ook behoorlijk wat scepsis. Vooral toen bleek dat de Volkenbond conflicten niet bevredigend kon oplossen kwam er steeds meer kritiek. Op de website van het Geheugen van Nederland staan veel spotprenten over (het falen van) de Volkenbond. Bovenstaande prent van de socialistische tekenaar Jordaan heet Carnaval 1936. Het toont de vele bedreigingen in de wereld. De Volkenbond zit daar tussen als kruising van leeuw en haas: de Bond brult misschien soms wel, maar is zeker geen echte machtsfactor.

In het Engels

De Volkenbond was een internationale organisatie, dus er is natuurlijk ook veel in andere talen te vinden. Bijvoorbeeld in het Engels. Interessant zijn onder meer dit chronologische overzicht van The World at War, dit fotoarchief van Indiana University en deze uitgebreide geschiedenis bij de BBC.

Zelf op zoek

Wie in de originele documenten zelf op zoek wil naar meer informatie over de Volkenbond kan terecht bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam. Dat bewaart een deel van het archief van de Bond.