In de jaren twintig van de vorige eeuw groeide in Indië het besef dat de Nederlanders niet altijd de baas konden blijven in Nederlands-Indië. Indië moest een eenheid blijven, maar liefst onder eigen bestuur. Aanvankelijk stonden de Nederlanders welwillend tegen de ideeën van de jonge nationalisten, maar nadat er opstanden uitbraken besloot het gezag hard in te grijpen. De leiding van de onafhankelijkheidsbeweging, onder wie de jonge ingenieur Ahmed Soekarno, werd in kampen gevangen gezet.

In 1942, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werd Nederlands-Indië door de Japanners veroverd. Door de snelle nederlaag maakte Nederland een slechte indruk in de ogen van de Indonesische bevolking. De blanke Nederlanders verdwenen in Jappenkampen. De eeuwenoude grip van het Nederlandse bestuur op Indië werd zo losgemaakt. Soekarno zag de voordelen van het samenwerken met de Japanners, maar was daardoor in Nederlandse ogen een verrader met wie nooit mocht worden onderhandeld.

Twee dagen na de Japanse overgave en het eind van de Tweede Wereldoorlog, riepen Soekarno en zijn rechterhand Muhammad Hatta op 17 augustus de onafhankelijke 'Republik Indonesia' uit. De Nederlanders schonken eerst weinig aandacht aan de woorden van de 'verraders'. Ze dachten na de oorlog weer op de oude voet door te kunnen gaan in Indië, maar tot hun schrik merkten ze dat ze niet meer welkom waren. Ook het sturen van een leger hielp niets. Na vier jaar werd Nederland gedwongen de macht aan de nieuwe republiek over te dragen.