Al jaren vóór 1623 werden door stadhouder prins Maurits en de VOC plannen gesmeed om met een flinke oorlogsvloot de ‘Spanjaarden tot hun oude armoede te laten vervallen’. Doel was om de grote vloot vol zilver te bemachtigen en de Spaanse handel lam te leggen. Met toestemming van de Staten-Generaal mochten de kaapvaarders legaal schepen van vijanden overmeesteren en de lading meenemen. Vooral Latijns-Amerika werd het doelwit, maar ook Afrika en Azië werden niet met rust gelaten.

Dr. A. Doedens, hoofdauteur van het in 2008 verschenen boek 'Op jacht naar Spaans zilver', ontdekte een gedetailleerd reisverslag van één van de opvarenden: kapitein Willem van Brederode. Bijna vier eeuwen lag het onaangeroerd in het Utrechts Archief.

“Het reisjournaal beschrijft een oorlogsvloot die ondergewaardeerd is, omdat het beoogde zilver niet veroverd werd”, zegt Doedens. “Maar de Nassause Vloot, die uit elf oorlogsschepen en 1300 zeesoldaten en matrozen bestond, heeft wel degelijk veel schade toegebracht aan de Spaanse handel. De Spanjaarden waren bang voor de Hollanders. Ze werden gezien als boeven en piraten.”

En terecht. Want wat in het reisverslag vermeld staat, liegt er niet om. Doedens: “Bij Afrika en Latijns-Amerika werd de lading van tientallen schepen ingepikt, vervolgens werden de schepen achtergelaten of in brand gestoken. De Spanjaarden werden zonder pardon opgehangen of krijgsgevangen gemaakt. Aan land gingen soms hele steden in vlammen op. In Sevilla klaagden Spanjaarden dat ze anderhalf jaar geen handel konden drijven door toedoen van de gewelddadige Hollanders. En in de Molukken verwoestten ze zelfs Spaanse specerijenplantsoenen.”

Na aankomst in Holland raakte de Nassause Vloot al snel in de vergetelheid. De vloot was de grootste, maar zeker niet de enige die naar Latijns-Amerika voer. De bekendste is nog altijd die van Piet Hein, dankzij de verovering van de Zilvervloot in 1628.