Omdat de bevolking groeide, raakten vanaf de elfde eeuw de laaggelegen delen van de Nederlanden dichter bevolkt. De vijand die hier voortdurend op de loer lag, was het water. Maar een boer kon in zijn eentje nooit een dijk bouwen om de zee of een rivier tegen te houden. Samen met zijn buren kon hij dat wel.

Rond 1200 ontstonden zo de eerste waterschappen. Alle belanghebbenden van een streek sloegen de handen ineen en werkten gezamenlijk aan aanleg en onderhoud van dijken en (water)wegen. Samen ook kozen ze het bestuur van hun eigen waterschap. De verschillende partijen in het waterschap bepaalden ook samen de koers. Ze werkten op basis van overleg en overeenstemming. Je zou het waterschap daarom kunnen zien als een voorloper van het Nederlandse poldermodel.

In de loop van de eeuwen groeide het aantal waterschappen sterk, onder meer door de aanleg van nieuwe polders en droogmakerijen. Maar het principe veranderde niet: een gekozen bestuur dat voor het onderhoud zorgt.