Het Sint Nicolaasfeest was tot de zestiende eeuw helemaal een katholiek feest. Naast missen in kerken, Sint Nicolaasmarkten op de pleinen en Sint Nicolaasprocessies door de straten, was 'Sint Nicolaasavond' (de avond voor de sterfdag van bisschop Nicolaas op 6 december) ook thuis te vieren.

Eind zestiende eeuw, kreeg de Sint het moeilijk in het openbaar. In Noord-West Europa won het protestantisme het van het katholicisme, en werd het Sint Nicolaasfeest verboden. In Duitsland en Engeland stierf de Sint Nicolaasverering daarom uit. Ook in de Nederlanden probeerden protestanten St. Nicolaasvieringen te verbieden: heiligen bestonden niet in protestantse ogen en bisschoppen deden teveel aan de katholieke kerk denken.

In steden en dorpen verbood het bestuur 'al dat roepen, schreeuwen en bidden tot Nicolaus' dat kinderen deden, zoals een protestant uit Leiden schreef. Bijna overal werd het verboden Sinterklaas af te beelden op bijvoorbeeld speculaaspoppen, of om Sinterklaasliedjes te zingen. In Tiel werd het in 1618 zelfs verboden je schoentje te zetten!

Al snel kwam er onrust over zoveel protestantse ijver. In Amsterdam kwam in 1663 de jeugd in opstand: zij eisten het Sinterklaasfeest terug. Uiteindelijk ging het stadsbestuur akkoord, zolang het maar binnenshuis gebeurde.

Vandaar dat het Sinterklaasfeest ook nu geen openbaar religieus feest meer is met allerlei optochten in en rond de kerk, maar een familiefeest, thuis. Als je het feest nog steeds als religieus en katholiek wilde zien, moest je dat voortaan zelf weten: zolang anderen er maar geen last van hadden.