Vanaf 1566 kwam een aantal Nederlandse gewesten in opstand tegen de wettige koning, Filips II van Spanje. Die stuurde een sterk leger naar de Nederlanden, onder leiding van de gehate Hertog van Alva.

Dit leger rolde de ene opstandige stad na de andere op en ging daarbij niet zachtzinnig te werk. Mechelen, Zutphen en Naarden werden zwaar gestraft voor het verzet, en in 1572 werd Haarlem veroverd. Alle mannelijke verdedigers werden twee aan twee aan elkaar gebonden en verdronken in het Spaarne.

Na Haarlem was Alkmaar aan de beurt. De Spaanse troepen omsingelden de stad en begonnen aan een beleg. De Alkmaarders boden dapper weerstand maar hadden weinig hoop op een goede afloop. Er was maar één ding dat redding kon brengen: het water.

Stadstimmerman Maarten Pietersz. van der Mey werd op pad gestuurd om hulp. Dwars door de linies liep hij naar de militair opperbevelhebber van de streek, Diederik van Sonoy. In zijn polsstok was een briefje van de Alkmaarse burgemeesters verborgen. Zijn vroegen Sonoy de dijken van de Zuiderzee door te prikken en de sluizen open te zetten om de Spanjaarden te verdrinken.

Dat gebeurde ook: op 8 oktober 1573 stroomde het water rond de stad en sloeg het Spaanse leger op de vlucht. Alkmaar was gered en de opstandige gewesten kregen weer moed. 'Van Alkmaar begint de Victorie!' werd er geroepen.