Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog zochten politici wanhopig naar manieren om een conflict te vermijden. Een toegenomen bewapening van de Europese landen en oorlogszuchtig taalgebruik deden het ergste vrezen. Wat als Duitsland en Frankrijk slaags raakten, wie moest dan ingrijpen? Rusland, bondgenoot van Frankrijk? Of Oostenrijk-Hongarije, bondgenoot van Duitsland? Die hadden te grote belangen om te kunnen bemiddelen, zo redeneerden Nederlandse diplomaten en juristen.

'De staat die dit aanpakt moet boven alle verdenking staan zich tot hoogere stand te willen opwerken', schreef de jurist Cornelis van Vollenhoven in 'De eendracht van het land' (1913). En welke staat was beter geschikt dan Nederland?

Nederland was klein van omvang, maar groot door zijn glorieuze verleden, door zijn bloeiende kunst en wetenschap en door het grote koloniaal bezit. 'Een klein volk, maar een grote natie' dus, zoals Van Vollenhoven verder schreef. Een natie bovendien met een traditie op het gebied van internationaal recht. Een land dus dat een taak wachtte in de 'wereldcentralisatie'. Dit was een ideaal dat aan het begin van de twintigste eeuw leefde: de geboorte van instellingen die zich boven de partijen stelden, en die recht konden spreken over staten.

Voordat Nederland de kans kreeg zich als gidsland te bewijzen, brak echter de Eerste Wereldoorlog uit. Pas daarna kreeg de 'wereldcentralisatie' vorm: in de Volkenbond (1919-1946) en de Verenigde Naties (1946). Nederland speelt nog steeds een hoofdrol in het wereldwijde recht, met de internationale gerechtshoven in Den Haag. Maar de Eerste Wereldoorlog voorkómen, dat is niet gelukt.