Deze 'aangetrouwde' koninginnen maakten geen deel uit van de regering. Maar de échte Oranje-koninginnen - Wilhelmina, Juliana en Beatrix - die sinds 1898 op de Nederlandse troon zitten, doen dat wél. Hun echtgenoten werden niet automatisch koning genoemd, maar Prins der Nederlanden en prins-gemaal. 'Gemaal' is een ouderwets woord voor echtgenoot.

De drie prins-gemalen Hendrik, Bernhard en Claus kwamen alledrie uit Duitsland. Als man van het staatshoofd hadden ze allerlei verplichtingen. Zo vergezelden ze de koningin tijdens staatsbezoeken en waren ze beschermheer of erevoorzitter van allerlei organisaties. Hun lijst van functies is indrukwekkend lang.

De persoonlijke interessen van de prinsen schemerden in die functies door. Prins Bernhard was vooral actief op het gebied van natuur en cultuur. Hij was onder meer lang voorzitter van het Wereld Natuur Fonds. Prins Claus was bijzonder adviseur van de minister van Ontwikkelingssamenwerking.

Alle prins-gemalen zaten in de Raad van State, zodat ze op de hoogte waren van de Nederlandse wetgeving en het bestuur. Want als de koningin zou zijn overleden voordat de troonopvolg(st)er meerderjarig was, zou de prins-gemaal plaatsvervangend staatshoofd, 'regent', zijn geworden. Ook prinses Máxima vergadert regelmatig met de Raad van State.

De passage dat de echtgenote van de koning automatisch 'koningin' wordt genoemd, verdween in 1972 uit de grondwet. De overheid wilde daarmee de indruk wegnemen dat de echtgenote van de koning dezelfde staatsrechtelijke verantwoordelijkheden zou hebben als de koning zelf. Of prinses Máxima zich toch koningin zal mogen noemen als Willem-Alexander koning wordt, is nog niet bekend.