Nederlands eerste koning Willem I was nog echt de baas. Zijn wil was wet. Maar de Grondwet van 1848 snoepte veel van de koninklijke macht af. De volksvertegenwoordigers, de leden van de Eerste en de Tweede Kamer, kregen meer te zeggen. De oorlog verklaren en ministers ontslaan, kon de koning nog wel. Later mocht zelfs dát niet meer.

Slechts twee korte zinnetjes overleefden alle grondwetswijzigingen: de koning is onschendbaar, en: de minister is verantwoordelijk. Dit betekent dat Beatrix niet zomaar van alles kan roepen. Ze mag alleen doen of zeggen wat de minister-president heeft goedgekeurd.

Toch heeft de vorstin achter de schermen wel degelijk iets te vertellen. Maar details over de gesprekken met de koningin hoor je niet vaak. Die vallen onder het zogenaamde Geheim van Noordeinde. Wel weten we dat zij commentaar geeft op het regeringsbeleid en dat de ministers dit niet zomaar negeren. Sterker nog, oud- premier Van Agt herinnert zich dat het dikwijls peentjes zweten was als zij haar mening gaf.

Tijdens de kabinetsformaties oefent de vorstin haar invloed zelfs openlijk uit: zij mag namelijk de formateur aanwijzen, die vervolgens minister-president wordt. Dat gaat te ver, vond D66-er Thom de Graaf in 2000. Zoveel invloed mocht de vorstin in zijn ogen niet hebben. Maar het gekke is dat de wet hierover helemaal niks zegt! Deze situatie is gewoon zo gegroeid. Veel mensen vinden het wel best zo: een beetje macht hoort nou eenmaal bij een koningin.