Echt principieel was hij niet, koning Willem II (1792-1849). Minstens acht keer nam hij op belangrijke politieke momenten een ander standpunt in dan de dag ervoor. De belangrijkste omslag vond plaats in het revolutiejaar 1848. Overal braken opstanden uit tegen de vorsten en de adel die het voor het zeggen hadden. In Frankrijk werd na zware onlusten de republiek uitgeroepen en de koning afgezet. In Berlijn dreigde hetzelfde te gebeuren.

Koning Willem II zag de gebeurtenissen met angst en beven aan. Ook in Nederland is het onrustig, dacht Willem, die in een opstootje in Amsterdam de voorbode van een Nederlandse revolutie zag. Adviseurs maakten hem duidelijk dat zijn eigen rol als koning bijdroeg aan de onvrede. Sinds de Franse tijd stond de koning boven het parlement en kon de leden ontslaan en aannemen zoals het uitkwam. Dit pikte de burger niet langer. Enkel een volkskoning, zonder al te veel invloed op de politiek zou de goedkeuring van het volk weg kunnen dragen.

Willem II kreeg het benauwd van dit soort berichten. In 24 uur tijd werd hij van conservatief tot liberaal. Snel installeerde hij een commissie rond de Leidse jurist Thorbecke, die een nieuwe grondwet moest voorbereiden. Daarin kwam de macht bij volk en volksvertegenwoordiging (het parlement) te liggen, en kreeg de koning een meer symbolische rol. Andere wijzigingen hadden te maken met vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting, en met de verantwoordelijkheid van het kabinet ten opzichte van de Kamer. Een systeem dat goed beviel. Zo goed dat we het nog steeds gebruiken: de Grondwet van 1848 is nog steeds de basis voor onze parlementaire democratie.