De vorm van Nederland is in hoge mate bepaald door de gebeurtenissen tijdens de Nederlandse Opstand (1568 - 1648). Door militaire successen en mislukkingen werd beetje bij beetje de kaart van de lage landen in twee delen geknipt. De Noordelijke 'Zeven Provinciën' groeiden uit tot 'Nederland', de Zuidelijke landen die in handen van Spanje bleven, werden uiteindelijk België.

Een aparte status was weggelegd voor een aantal provincies en gebieden die door verovering in Nederlandse handen vielen. Omdat zij zich niet vrijwillig bij de Republiek hadden aangesloten, werden zij beschouwd als tweederangs gebied; 'wingewesten' die door de Staten-Generaal naar goeddunken werden gebruikt.

Lang hadden deze gebieden, ook wel 'generaliteitslanden' genoemd, geen enkele inspraak in de landsregering. Pas in 1795 kwam een einde aan deze koloniale situatie, toen Staats-Brabant en wingewest Drenthe toegang tot de Nationale Vergadering kregen. De reden hiervoor was dat de oude Staten-Generaal waren opgedoekt tijdens de Bataafse Revolutie, en dat de revolutionairen hun Brabantse en Limburgse broeders op voet van gelijkheid accepteerden in de nieuwe regering.

In 1796 werd ook de status van Staats-Limburg, Staats-Vlaanderen (Zeeuws-Vlaanderen), Westerwolde (in Zuid-Oost Groningen) en Opper-Gelre (Venlo en omgeving) gelijkgetrokken, en ontstond de vorm van Nederland zoals we die nu nog kennen.