Spinoza groeide op in de joodse gemeenschap van Amsterdam. Van jongs af aan was hij kritisch over de samenleving waarin hij leefde. In die dagen stond de bijbel centraal bij alles wat de mensen deden. Voor Spinoza was dat niet voldoende. Hij wilde als filosoof kunnen nadenken over de wereld zonder rekening te houden met religieuze gevoeligheden.

Door die houding zagen de autoriteiten Spinoza als een gevaarlijke oproerkraaier. Als je zomaar God en de bijbel kon bekritiseren, dan gaf je iedereen een excuus om de maatschappelijke orde omver te gooien. Spinoza zelf zag dat helemaal niet zo, en ook zijn boeken laten zien dat hij een erg gelovig mens was. Toch botste hij met een joodse religieuze rechtbank en werd hij om zijn kritische houding uit de joodse gemeenschap gestoten.

Spinoza verliet Amsterdam en ging in de buurt van Den Haag wonen. De meeste tijd ging daar op aan het schrijven van boeken. Zijn bekendste werk, de 'Ethica' gaat over de relatie tussen God, de wereld en de mens. De mens kan door logisch redeneren een beter begrip krijgen van de wereld. Ook de ware aard van God is zo beter te begrijpen.

De invloed van de kerk op de staat moest beperkt worden en vrijheid van godsdienst was van het grootste belang. De staat moest namelijk alle burgers gelijkwaardig behandelen, ook als ze een ander geloof aanhingen. Het waren vooruitstrevende ideeën voor die tijd. Hóe vooruitstrevend, dat blijkt wel uit het feit dat Spinoza de 'Ethica' pas ná zijn dood liet uitgeven. Eerder uitgeven was veel te gevaarlijk.