Een jaar na de moord op zijn vader, Willem van Oranje, kreeg Maurits diens titel stadhouder van Holland en Zeeland. Later kreeg hij daar ook Gelderland, Utrecht en Overijssel bij. Samen met landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt was hij verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de Nederlanden. Hij deed als veldheer de militaire kant, Oldenbarnevelt deed het bestuur.

Maurits was goed in zijn werk: hij veroverde stad na stad op de Spanjaarden, volgens allerlei speciale tactieken. Maar in 1600 veranderde de situatie. De Staten Generaal en Johan Van Oldenbarnevelt stuurden aan op een aanval op de Spanjaarden, waar Maurits niets voor voelde. Hij ging overstag en leverde mokkend de beroemde Slag bij Nieuwpoort. Hij won. Toch haalde de slag weinig uit, omdat het hoofddoel van de aanval niet gehaald werd: het uitschakelen van de Duinkerker kapers.

Daarna bekoelde de relatie tussen Oldenbarnevelt en Maurits danig. Dit werd nog erger, toen de landsadvocaat meewerkte aan de wapenstilstand met Spanje, het Twaalfjarig bestand. Maurits vond die vrede maar niets. Later kregen hij en Oldenbarnevelt echt slaande ruzie over een religieuze kwestie.

Het resultaat was dat Maurits de landsadvocaat liet oppakken voor hoogverraad. Een rechtbank veroordeelde Oldenbarnevelt en liet hem in 1619 op het Binnenhof onthoofden. Daarna probeerde Maurits in zijn eentje de Republiek te regeren, maar dat ging niet goed. Zonder zijn oude sparringpartner wilde het maar niets worden. Maurits stierf op 23 april 1625, ziek en verloren.